Granice morskie Polski na Bałtyku: strefy wg prawa morza
Jak wyglądają granice morskie Polski na Bałtyku? Wyjaśniamy różnice między morzem terytorialnym, wyłączną strefą ekonomiczną a szelfem kontynentalnym.
Granice morskie Polski na Bałtyku wyznacza prawo morza, a ich przebieg z sąsiadami uzgadnia się w drodze umów międzynarodowych. Dla turysty i mieszkańca wybrzeża najważniejsze jest to, że każda strefa daje państwu inne uprawnienia, a na morzu granica nie jest widoczna gołym okiem.
Jakie strefy morskie obowiązują na Bałtyku?
Polska ma siedmiu sąsiadów lądowych, ale na morzu jej granice dotyczą tylko dwóch państw: Szwecji i Danii. Każda z kluczowych stref morskich ma inny zasięg i inne prawa.
| Strefa | Zasięg | Główne uprawnienia państwa |
|---|---|---|
| Morze terytorialne | do 12 mil morskich od linii bazowej | pełne zwierzchnictwo, z zastrzeżeniem nieszkodliwego przepływu |
| Wyłączna strefa ekonomiczna (WSE) | do 200 mil morskich od linii bazowej | połowy, wydobycie, energia wiatru, wody i prądy |
| Szelf kontynentalny | dno morskie i podłoże | prawa do zasobów dna i podłoża |
Źródło zasięgów: prawo morza, na którym opiera się polskie ustawodawstwo morskie.
Czym różni się morze terytorialne od strefy ekonomicznej?
Morze terytorialne to pas najbliżej brzegu, w którym Polska sprawuje zwierzchnictwo. Obce statki mogą jednak przepływać przez te wody, o ile robią to w sposób nieszkodliwy. Wyłączna strefa ekonomiczna jest znacznie szersza, lecz państwo nie ma w niej pełnej władzy, tylko konkretne prawa gospodarcze, takie jak prawo do połowów czy budowy farm wiatrowych.
Dlaczego na Bałtyku nie ma pełnej strefy ekonomicznej?
Morze Bałtyckie jest relatywnie wąskie, dlatego wyłączna strefa ekonomiczna poszczególnych państw nie może rozciągnąć się na pełne dwieście mil. Musi zostać podzielona z sąsiadami. Stąd potrzeba osobnych rozgraniczeń.
Jak Polska rozgranicza morze z Szwecją i Danią?
Z każdym sąsiadem granica morska dotyczy innych elementów. Z Królestwem Szwecji Polska uzgodniła podział szelfu kontynentalnego oraz stref rybołówczych. Z Danią rozgraniczenie obejmuje wyłączną strefę ekonomiczną i dno morskie. Jest to ważne dla inwestycji, bo na tych obszarach planuje się m.in. farmy wiatrowe.
Co wynika z umowy polsko-duńskiej?
Umowa z Danią została podpisana w 2018 roku, a obowiązuje od 2019 roku. To jedno z najbardziej konkretnych rozstrzygnięć dotyczących polskiego sektora morskiego w ostatnich latach.
Skąd wiadomo, gdzie kończy się granica morska?
Na morzu nie stawia się słupków. Przebieg granicy określają współrzędne geograficzne, zapisane w umowach międzynarodowych. Rybak, żeglarz czy inwestor musi więc korzystać z map morskich i aktualnych danych nawigacyjnych, a nie z widocznych znaków.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla turysty i żeglarza najważniejsza jest świadomość, że w morzu terytorialnym obowiązuje polskie prawo, a w strefie ekonomicznej Polska ma jedynie określone uprawnienia gospodarcze. Osoby planujące rejsy, połowy lub zainteresowane inwestycjami w energetykę wiatrową powinny sprawdzić, do której strefy należy dany obszar, zanim podejmą działanie. Granice na Bałtyku są precyzyjnie wyznaczone, więc zgodne z przepisami planowanie wymaga korzystania z aktualnych map i współrzędnych, a nie orientowania się na wzrok.
Na podstawie: National Geographic Polska. Tekst opracowany redakcyjnie.