Rosyjski wywiad w krajach bałtyckich: werbunek przez Telegram i sabotaż
Rosyjskie służby w krajach bałtyckich werbują wykonawców przez Telegram. Sprawdź, jakie sprawy wyszły na jaw w 2026 roku i jak się przed tym chronić.
Rosyjskie służby wywiadowcze prowadzą w krajach bałtyckich kampanię, którą najłatwiej opisać jako rozproszoną: zamiast własnych oficerów wykorzystują ludzi znalezionych w internecie, często przez komunikator Telegram. Na Litwie, Łotwie i w Estonii w 2026 roku wyszło na jaw kilka spraw, które pokazują, jak szeroki jest ten model działania.
Jak Rosja werbuje wykonawców w krajach bałtyckich?
Werbunek odbywa się głównie w aplikacjach i kanałach, do których dostęp jest prosty. Litewska Służba Bezpieczeństwa (VSD) wskazuje na grupy propagandowe oraz nielegalny handel jako przestrzeń, w której zbiera się przyszłych wykonawców. Ofiarami tej metody są przede wszystkim osoby szukające szybkiego zarobku, a nie zawodowi szpiedzy.
Wywiad wojskowy Litwy wspólnie z wywiadem Łotwy i Estonii zwraca uwagę na jeszcze jeden trend. Według raportu z 2026 roku GRU szuka wykonawców z przeszłością kryminalną, ponieważ tacy ludzie łatwiej podejmują ryzykowne zlecenia i rzadziej zgłaszają je organom.
Jakie sprawy wyszły na jaw w 2026 roku?
Najwięcej głośnych spraw dotyczy zbierania informacji o obiektach wojskowych i infrastrukturze. Poniższa tabela zestawia wybrane wydarzenia z kolejności chronologicznej.
| Data | Kraj | Co się wydarzyło |
|---|---|---|
| Maj 2026 | Łotwa | Zatrzymanie Edgara Muchanowa |
| 28.06.2026 | Łotwa | Zatrzymanie pary obywateli, którzy przekazywali informacje GRU |
| 6.07.2026 | Litwa | Opisanie czterech osób zatrzymanych w styczniu, działających na rzecz FSB |
| 24.07.2026 | Litwa | Ujawnienie sprawy obywatela Litwy szpiegującego dla Rosji |
| 15.08.2026 | Estonia | Podpalenie obiektu Milrem Robotics w Tallinnie |
| 17–18.08.2026 | Łotwa | Zatrzymanie trzech obywateli Łotwy |
| 29.09.2026 | Estonia | KAPO: atak zlecony przez rosyjskie służby specjalne |
| 4.11.2026 | Litwa | Wydalenie trzech obywateli Ukrainy, zakaz powrotu na pięć lat |
Na Litwie szczególnie uwagę zwróciła sprawa obywatela, który miał fotografować batalion wojskowy, obiekt producenta radarów oraz ruch sprzętu na lotnisku w Wilnie. Na Łotwie z kolei bazę lotniczą w Ādaži sfotografowano z prywatnego samolotu, co pokazuje, że zagrożeniem bywa również zwykły lot nad terenem wojskowym.
Czy ataki na obiekty handlowe są częścią tej działalności?
Tak, według ustaleń opisanych przez służby. Podpalenie sklepu IKEA w Wilnie miało miejsce 9 maja 2024 roku, a w listopadzie 2025 roku sprawca został skazany na 3 lata i 4 miesiące. Ustalenia dotyczące ataków na centra handlowe na Litwie i Łotwie miały być uzgadniane w Warszawie, co pokazuje, że planowanie operacji wykracza poza jeden kraj.
Estonia z kolei w 2024 roku ujawniła ataki cybernetyczne przypisane jednostce GRU 29155. Połączenie działań fizycznych i cyfrowych sprawia, że trudniej o szybką reakcję.
Jakie działania podejmują państwa bałtyckie?
Służby prowadzą postępowania przeciwko wykonawcom i zleceniodawcom. Estonia w 2026 roku wydaliła co najmniej dwie osoby powiązane z rosyjskimi strukturami propagandowymi i medialnymi, a wydalenia obejmowały również osoby o powiązaniach z organizacjami takimi jak CIRP, RuBaltic czy Regnum. Na Litwie wydalenia dotyczyły także wcześniej wywiadowców działających pod przykryciem dyplomatycznym, co miało miejsce już w 2022 roku.
Ważnym narzędziem są też raporty roczne. Litewski raport zagrożeń za 2026 rok wskazuje, że FSB wykazuje zainteresowanie podróżnymi oraz kierowcami ciężarówek, czyli grupą, która regularnie przekracza granice w regionie.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla turystów i mieszkańców Bałtyku najważniejsza jest świadomość, że zlecenia szpiegowskie i sabotażowe często wyglądają niewinnie. Oferta szybkiego zarobku w komunikatorze, prośba o zrobienie zdjęcia czy przewiezienie paczki to typowe przykłady przynęty. Warto zgłaszać takie wiadomości organom ścigania, zanim podejmie się jakiekolwiek działanie.
Osoby podróżujące w pobliżu baz wojskowych, portów czy zakładów przemysłowych powinny unikać fotografowania ich, a także nie wykonywać zdjęć z powietrza w rejonach objętych ograniczeniami. Kierowcy zawodowi, zwłaszcza przewożący towary w regionie bałtyckim, powinni zachować szczególną czujność wobec nietypowych zleceń i pytań o trasy oraz ładunki.
Dla Polski, która leży w sąsiedztwie tych państw i znajduje się w tym samym obszarze zainteresowania służb, lekcje z Litwy, Łotwy i Estonii mają znaczenie praktyczne. Najbardziej skuteczną obroną pozostaje rozpoznanie typowych schematów werbunku i szybkie zgłaszanie podejrzanych sytuacji.
Na podstawie: InfoSecurity24. Tekst opracowany redakcyjnie.