Masowe śnięcie ryb w Bałtyku. Co spowodowało katastrofę w Zatoce Kilońskiej?

Masowe śnięcie ryb w Zatoce Kilońskiej 19 września ujawniło skalę problemów ekologicznych Bałtyku. Zdarzenie, które miało miejsce w pobliżu Kilonii, około 100 kilometrów na północny zachód od Lubeki, pochłonęło tysiące osobników należących do kilku gatunków — płastug, dorsza, trocia i łososia. Choć zjawisko trwało zaledwie jeden dzień, jego przyczyna wskazuje na głębokie zaburzenia w ekosystemie morskim.

Jak doszło do katastrofy w wodzie?

Przyczyna śnięcia ryb była związana z dynamiką wód morskich i niedostatecznym stężeniem tlenu. Silny wiatr wiający od lądu wypchną bogatą w tlen wodę powierzchniową morza. W rezultacie na powierzchnię napłynęła woda z głębokich warstw, charakteryzująca się znacznie niższym zawartością tlenu. Dla ryb, które potrzebują rozpuszczonego tlenu do oddychania, zmiana ta okazała się śmiertelna.

Tego typu zjawiska nie są przypadkowe — stanowią konsekwencję długotrwałego procesu degradacji wód Bałtyku. Osoby przebywające przy brzegu próbowały wyławiać martwe ryby, jednak skala katastrofy była zbyt duża. Policja wodna wszczęła śledztwo w sprawie zdarzenia, chociaż przyczyna przyrodnicza wydaje się jasna.

Skąd pochodzi problem zanieczyszczenia Bałtyku?

Źródła zanieczyszczenia wód leżą w zlewniach rzecznych sąsiednich krajów. Dane z 2023 roku pokazują skalę problemu: rzeki niemieckie dostarczyły do Bałtyku około 15 tysięcy ton azotu oraz 550 ton fosforu. Te składniki, choć naturalne, w takich ilościach prowadzą do eutrofizacji — nadmiernego wzrostu algowości i zmniejszenia dostępności tlenu w wodzie.

Proces jest samonapędzający się: nadmiar składników odżywczych stymuluje wzrost fitoplanktonu, który następnie ulegając rozkładowi, pochłania tlen z wody. W efekcie powstają „martwe strefy” — obszary o tak niskim stężeniu tlenu, że większość organizmów nie potrafi tam przeżyć.

Co proponują eksperci?

Sina Clorius, biolog Niemieckiego Związku Ochrony Środowiska i Przyrody, wskazuje na konkretne rozwiązanie problemu. Ekspertka proponuje wprowadzenie pasów roślinności o szerokości minimum 10 metrów wzdłuż wód. Takie rozwiązanie miałoby działać jak naturalny filtr, zatrzymując część azotu i fosforu, zanim dotrą do morza.

Pasy roślinności wzdłuż brzegów mogą pełnić wiele funkcji jednocześnie: zmniejszają spływ zanieczyszczeń, stabilizują brzegi, tworzą siedliska dla fauny i flory, a także mogą posłużyć jako bariera dla erozji. To podejście opiera się na zasadzie działania zgodnego z naturą — zamiast technicznych rozwiązań, wykorzystuje się naturalne procesy oczyszczające.

Co to oznacza dla Bałtyku i jego użytkowników?

Zdarzenie w Zatoce Kilońskiej jest ostrzeżeniem dla całego regionu Morza Bałtyckiego. Jeśli problemy z zanieczyszczeniem i brakiem tlenu będą się nasilać, mogą prowadzić do trwałych zmian w ekosystemie morskim. Ryby, które są zarówno zasobem naturalnym, jak i podstawą gospodarki rybnej wielu krajów, mogą być coraz bardziej zagrożone.

Dla turystów i mieszkańców wybrzeża oznacza to potencjalny wzrost liczby takich zdarzeń, szczególnie w okresach, gdy warunki meteorologiczne sprzyjają mieszaniu się warstw wody. Dla decydentów politycznych to sygnał, że działania w zakresie ochrony Bałtyku muszą być bardziej zdecydowane i skoordynowane między krajami, które mają dostęp do tego morza.

Rozwiązania proponowane przez ekspertów, takie jak pasy roślinności, wymagają jednak czasu, pieniędzy i politycznej woli. Tymczasem Bałtyk czeka na zmianę — zarówno w polityce ochrony środowiska, jak i w sposobie, w jaki gospodarujemy zasobami naturalnymi w jego zlewni.